شیخ صنعان

وحدت لاهیجانی از شاعران سدۀ دهم است. او جد شيخ محمدعلی حزين لاهيجی و معاصر شيخ بهائی است. حزین لاهیجی در «تاریخ و سفرنامه حزین» درباره جد خود می‌نویسد:«‌...از معاريف علمای زمان خود بود، خان‌احمدخان پادشاه گيلان نظر به استعدادی كه داشته در تعظيم او مبالغه نمودی و بعض مراتب علميه را از ايشان استفاده نموده، در دارالسلطنت قزوين به صحبت شيخ جليل بهاءالدين محمدعاملی عليه‌الرحمه رسيده، موآنست تمام با هم داشته‌اند، چنانكه در شرح حديث معراج كه از تحقيقات عاليه ايشان است به تقريبی در فواتح آن ذكر صحبت خود با شيخ عليه‌الرحمه نموده، و از مصنّفات ايشان است: شرح فارسی بر كليات قانون كه به التماس خان احمدخان نوشته شد، و رساله اثبات واجب كه مقدار دانش او از آن معلوم تواند شد، و رساله حل شبهه جذر اصم و اين هر دو نسخه به خط ايشان در كتابخانه والد علامه طاب‌ثراه به نظر فقير رسيده، و حاشيه مبسوط بر فصوص فارابی و غيرها، تكميل علوم در خدمت سيدالمحققين امير فخرالدين اسماكی استرآبادی نموده و به گفتن شعر رغبت داشته، وحدت تخلص ايشان است و الحق سخنان عاشقانه‌اش در كيفيّت و حُسن بلاغت بی‌نظير افتاده، ديوان به دو هزاربيت به نظر رسيده...». البته این شمار که حزین از تعداد ابیات شعر وحدت بیان کرده است، بی‌گمان، تقریبی است؛چنان که در چاپ حاضر، یعنی «شیخ صنعان» دارای2676 بیت است که با این بیت آغاز می‌شود: به نام آنكه بی‌انجـام مبدا بود در عين كثرت فرد يكتا