کتاب جنبش جنگل در رویارویی با رویدادهای داخلی و بین‌المللی به کوشش دکتر عباس پناهی انتشارات آهیل

کتابِ «جنبش جنگل در رویارویی با رویدادهای داخلی و بین‌المللی»؛ (گزیده مجموعه مقالات همایش بازتاب‌های داخلی و خارجی جنبش ‌جنگل) است که به کوشش دکتر عباس پناهی پیش روی پژوهشگران تاریخ معاصر قرار می‌گیرد. جنبش جنگل نه جریانی واپس‌گرایانه و نه مدعی انقلابی‌گری به معنای امروزی بود. این جنبش نخست پاسخی بود به رفتارهای مداخله‌جویانه روسیه که همواره بر بخش‌های شمالی ایران چنگ می‌انداخت، سپس نیز مانعی در برابر رفتارهای مداخله‌جویانه انگلیسی‌ها در گیلان و ایران شد. برای دفع دشمن، جنگلی‌ها نخست به عثمانی گراییدند، و برای رهایی از شَر دومی، به بلشویک‌ها پناه جستند وحتی به شکرانه ورودشان به گیلان  نماز بَرجای آوردند، اما گرایش آنان به بلشویک‌ها  با خود نتیجه‌ای ناگوار برای جنبش و ایران به ارمغان آورد. در حالی که روس‌های بلشویک مهمانانی ناخوانده بودند، به هر حال ورود آنان به گیلان و عرصه تحولات سیاسی و فکری ایران موجب ایجاد فاجعه در تاریخ معاصر این سرزمین شد. جنبش جنگل نمایشی ناموفق از جنبش‌های معاصر بود، که در کشاکش اندیشه‌ها و ایدئولوژی‌های جدید که با آن در ارتباط بود به دلیل عدم درک تحولات ایران و جهان نتوانست به موفقیت دست یابد. در نتیجه برخی از سیاست‌هایی که جنگلی‌ها در سال‌های آخر اتخاذ نمودند، موجب ناکامی‌شان شد.